مساجد هفتگانه (مساجد سبعه)

۱ - فتح:

این مسجد بر دامنه شمال غربی کوه سلع و در جنوب غربی خندق واقع شده و به وادی بطحان مشرف است. خداوند متعال دعای رسول گرامی اسلام را برای پیروزی در چنگ بر فراز این تپه مستجاب ساخت و خبر فتح و پیروزی سپاه اسلام در این محل به آن حضرت رسید. (پیامبر سه روز در این محل دعا کردند و دعای  ایشان مستجاب شد)

این مسجد را عمر بن عبدالعزیز (88 ه.ق) تعمیر کرد و رواقی با سه ستون بر آن نهاد، سپس سیف الدین ابی‌الهیجاء، در سال 565 ه.ق آن را تجدید بنا کرد. حکومت عثمانی نیز به عمران و آبادانی آن همت گمارد. در داخل محراب مسج فتح بوی بسیار خوشی به مشام می‌رسد که همانند این بو در دونقطه‌ی دیگر، یکی در شکاف کوه احد که پیامبر را پنهان ساختند و دیگری در غار حرا استشمام می‌شود.

[1]

[2]

۲ - مسجد سلمان فارسی

مسجد سلمان پس از مسجد فتح و در جنوب آن است. مساحت آن حدود ۴۰ متر می‌باشد.

[3]

[4]

۳ - مسجد علی بن ابی طالب (علیه السلام)

این مسجد در جنوب مسجد سلمان فارسی بوده و بنای آن، به مرور رو به تخریب رفت. زین الدین امیر مدینه، در سال 967 قمری آن را تجدید بنا کرد و سقفی بر آن نهاد. مساحت این مسجد 35 متر بوده است. آنچه از مساجد سبع در متون قرون نخستين هجرى ياد شده،تنها مسجد فتح،مسجد سلمان و مسجد على بن ابى طالب-ع-است.برخى از محققان بر آنند مسجدى كه اكنون به نام ابوبكر شهرت دارد همان مسجد على-ع-است،كما اين كه مسجدى كه با نام مسجد على-ع-شناخته مى‏شود،مسجد ابو بكر است.مى‏دانيم كه امير المؤمنين-ع-نقشى بسيار اساسى و مهم در جريان غزوه احزاب داشته و طبعا به نام او و سلمان،مسجدى از قديم در اين ديار باقى مانده است. (در بحار الانوار،ج 20،ص 230،از مسجد امير المؤمنين-ع-ياد شده است).گذشت كه مسجدى نيز به نام امير مؤمنان-ع-در مناخه،در نزديكى مصلى وجود دارد و گويا امام در آنجا(در جريان محاصره عثمان)نماز عيد را برگزار كرده است.

۴ - ابوبکر بن ابی‌قحافه

این مسجد پس از مسجد سلمان و در جنوب آن قرار دارد که سومین مسجد از سمت مسجد فتح است. مورخان آن را مسجدعلی (ع) دانسته‌اند ولی امروزه به ابوبکر معروف است. در سال 1380 این مسجد تخریب و اکنون اتوبوس های زائران در آنجا توقف می‌کنند. در صورتی گفته مورخان صحیح بوده باشد، مسجد ابوبکر آن مسجدی است که در انتهای مساجد سبعه بر روی بلندی قرارگرفته است.

[5]

۵ - عمر بن خطاب

مسجد عمر بن خطاب در مجاورت مسجد ابوبکر به سمت جنوب و چهارمین مسجد است.

۶ - فاطمه (سلام الله علیها)

در مغرب مسجد علی (علیه السلام)، به یاد دختر گرامی پیامبر (صلی الله علیه و آله) مسجدی کوچک و بدون سقف ساخته‌اند.حضرت فاطمه (سلام الله علیها) هنگام جنگ خندق در این مکان برای پدر و همسرشان علی (علیه السلام) غذا و نان تهیه می‌کردند. این مسجد پایین ترین مساجد این منطقه و کنار خیابان اصلی قرار دارد. در سال‌های در مسجد باز و مومنان در آن نماز می‌گزاردند. اما چند سالی است در آن را با بتون و آجر بسته‌اند.

[6]

[7]

۷ - ذوقبلتین

پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله در شانزدهم يا هفدهمين ماه از هجرت، در ميان قبيله «بنى سلمه » و مسجد آنان به نماز ايستاده و به ويژه شبها از خداوند مى خواستند تا مسلمانان را از سرزنش يهود در پيروى از قبيله آنان يعنى بيت المقدس برهاند. رسول خدا صلى الله عليه وآله هرگاه به نماز مى ايستادند، منتظر بود تا خداوند دعاى ايشان را مستجاب كند. به روايتى روز دوشنبه نيمه ماه رجب ، ميان نماز ظهر، آيات تغيير قبله بر پيامبر صلى الله عليه وآله نازل شد: قد نرى تقلب وجهك فى السماء فلنولينك قبلة ترضاها فول وجهك شطر المسجد الحرام ،... آن حضرت هنگام نزول اين آيات ، در حالى كه دو ركعت از نماز ظهر را اقامه فرموده بودند، به صورت نيم دايره اى برگشته و رو به سمت جنوب نمودند. با اين چرخش 160 درجه اى ، مردان در مكان زنان يعنى صفوف عقب و زنان در مكان مردان يعنى در صفوف جلو واقع شدند و همراه رسول خدا صلى الله عليه وآله دو ركعت نماز باقى مانده را به سوى مسجد الحرام به صورت فرادى اقامه كردند. به سبب نزول اين آيات آن مسجد به ((ذوقبلتين )) مشهور گرديد. خبر نزول آيات تغيير قبله كه باعث خشنودى مسلمانان شده بود سريعا به مسجد قبا و مسجد النبى صلى الله عليه وآله و ساير مساجد رسيد و مسلمانان نماز عصر خود را به سوى مسجد الحرام اقامه كردند. از اين رو تمامى مساجد مدينه در آن روز به دو قبله نماز خوانده شد. پس از آن ، محراب قبله هاى سمت بيت المقدس را بسته و به سوى جنوب ساختند. اين مسجد به سبب نزول آيات تغيير قبله و خوانده شدن يك نماز در يك زمان به دو قبله ، به ذوقبلتين مشهور شد. سرانجام تغيير قبله واكنشهاى زيادى بين منافقان و يهود به دنبال داشت . خداوند در آيه ديگرى گفته هاى يهود و منافقان از روى سفاهت ، نادانى و اغراض سوء خواند... سيقول السفها من الناس ... مسجد ذوقبلتين در حرة سلع قرار دارد، شمال غربى مدينه و غرب مساجد سبعه (كوه سلع ) قرار دارد. اين مسجد در سابهاى 893 قمرى ، توسط شاهين جمالى ، شيخ خدام حرم پيامبر صلى الله عليه وآله مسقف و در دوران سيمانى عثمانى 950 هجرى قمرى .نيز مجددا تعمير و تجديد بنا شد. در سال 1370 قمرى نيز مناره اى در زاويه اى شمال شرقى صحن آن برپا و نماى مسجد به طور كلى بازسازى گرديد.به ياد آن حادثه مهم يعنى تغيير قبله داخل شبستان مسجد آيه 144 سوره بقره بر ديوار شمالى يعنى سمت چپ مدخل ورودى كنونى بوده كه قبلا سنگى به عنوان نشانه آن نصب كرده بودند. از آنجايى كه زير آن را مسح و لمس كرده و به آن تبرك مى جستند در سال 1398 قمرى آن سنگ را برداشته و آيات تغيير قبله بر ديوار شمالى نگاشته شد. مساحت مسجد اكنون 3920 متر مربع است كه دو گنبد بزرگ به قطر 8/7 متر و ارتفاع 8/18 متر نيز بر آن استوار است .

[8]

[9]

[10]

[11]