عمره مفرده یکی از عبادات توصیه شده در دین اسلام است. پیامبر اسلام (ص) آنرا به حج اصغر نیز وصف نموده اند و اینکه ثواب و اجر آن همانا بخشایش گناهان است.
ورود به شهر مکه حرمت دارد؛ لذا کسی بدون مُحرم شدن نمی تواند وارد این شهر شود . انجام عمره به این خاطر اهمیت یافته و مفهوم می یابد.
سفر به قصد انجام عمره مفرده وانجام این عبادت یک عمل مستحب به حساب می آید ولی بعد از مُحرم شدن، انجام بقیه اعمال واجب شده و فرد احرام بسته باید تا پایان اعمال؛ عمره خود را به طور دقیق و کامل به انجام رساند.
برای انجام عمره مفرده محدودیت زمانی وجود ندارد و در طول سال می توان آن را انجام داد.
اجزاء و مراحل عمره مفرده به شرح زیر می با شند:
1- مُحرم شدن
2- طواف کعبه
3- نماز طواف
4- سعی
5- تقصیر
6- طواف نساء
7- نماز طواف نساء
اولین عمل برای انجام عمره مفرده، احرام بستن و به تعبیری دیگر مُحرم شدن است .
این اقدام بایستی در مسقات صورت پذیرد . زائران ایرانی غالبا در یکی از دو مسجد شجره و یا مسجد جحفه مُحرم می شوند.
کسانی که ابتدا به مدینه سفر میکنند در 2 کیلومتری خروجی شهر مدینه و در مسیر مدینه به مکه، در مسجد شجره و کسانی که از جده مستقیماّ قصد سفر به شهر مکه را داشته باشند، در مسجد جحفه مُحرم می شوند.
مُحرم شدن به این معناست که فرد مسلمان با نیت پاک و خالص برای خدا، انجام اعمالی را بر خود حرام می کند. این اعمال که به محرمات احرا م تعبیر می شود 24 مورد است که 18 مورد آن مشترک بین زن و مرد و 4 مورد اختصاصی مردان و 2 مورد نیز اختصاصی زنان است. برخی از محرمات احرام، در شرایط عادی نیز حرام است ولی انجام آنها در حال احرام گناه بیشتری دارد و گاهی نیازمند کفاره است.
مردان برای مُحرم شدن نمی توانند از جامه دوخته استفاده کنند بلکه از دو قطعه پارچه یا حوله که بالا تنه و پایین تنه خود را می پوشانند استفاده می کنند.
ولی برای بانوان این شرط وجود ندارد و با لباس دوخته مُحرم می شوند.
زن و مرد با رعایت موضوع فوق در پوشیدن احرا م یا لباس، پس از نیت که یک امر قلبی و آگاهانه است و نیازی به جاری کردن بر زبان نیست؛ بخش مهمی از عمل مُحرم شدن را انجام می دهند.
تلبیه:
آخرین مساله که انجام آن همراه با نیت فرد را مُحرم می کند، تلبیه است.
تلبیه به عبارتی گفتن لفظ لبّیک توسط فرد عمره گذار و یا معمّر است که مقدار واجب آن عبارت است از:
« لَبّیک اَللّهُمَ لَبّیک . لَبّیک لا شریک لَکَ لَبّیک »
بنا براین با فراهم شدن 3 مسالۀ استفاده از دو قطعه پارچه یا حوله ـ نیت و تلبیه برای آقایان و 2 مسالۀ نیت و تلبیه برای بانوان ؛ عمل احرام تحقق می پذیرد .
طبعا احرام بستن دارای مستحبات، مکروهات و واجبات است که باید به کتب مربوطه مراجعه شود.
عمره گذار هرچند به اختیار خود به این سفر مستحب رفته است ولی بعد از مُحرم شدندر میقات، نمی تواند از احرا م خارج شود . ( تا پایان اعمال عمره مفرده در مکه )
دومین عمل برای فرد عمره گذار بعد از مُحرم شدن، طواف کعبه در شهر مکه و در داخل مسجد الحرام است. طواف یعنی 7 مرتبه کامل دور خانه خدا چرخیدن که از رکن حجرالاسود شروع و به همان رکن نیز ختم می شود. هر مرتبه چرخیدن را یک شوط می گویند. طواف نیز دارای واجبات، مستحبات و مکروهاتی است که نیت یعنی قصد خالص برای خدا و داشتن طهارت و با وضو بودن و همچنین با لباس و بدن پاک باید این عمل را انجام داد.
بنابراین اتفاقات محتمل نظیر شک در تعداد دورهای طواف و یا باطل شدن وضو، قطع طواف، دست زدن به کعبه و ... دارای مسائل و جزئیاتی است که باید به کتب مربوطه و یا اهل فن مراجعه نمود.
هر طواف با 2 رکعت نماز که بعد از طواف انجام می شود به پایان می رسد. نماز طواف های واجب مثل طواف عمرۀ مفرده باید در منطقۀ پشت مقام ابراهیم خوانده شود.
این نماز مانند نماز صبح و با نیت نماز طواف و بلافاصله بعد از طواف انجام می شود.
چهارمین عمل در عمرۀ مفرده انجام سعی بین صفا و مروه است که با نیت خالص و به قصد تقرب به حضرت حق و جلب رضایت خدا انجام می شود و آن عبارت است از رفتن و طی کردن مسیر بین دو کوه و منطقه بین صفا و مروه است در 7 مرتبه.
سعی باید از صفا آغاز و به مروه ختم شود.
بدین ترتیب که دور نخست از صفا شروع و به مروه ختم می شود و دور دوم از مروه شروع و به صفا منتهی می گردد. بنابراین مسیر های رفت از صفا به مروه 1، 3، 5 و 7 و مسیر های برگشت از مروه به صفا 2، 4 و6 خواهد بود.
داشتن وضو فقط برای طواف و نماز طواف واجب است و در انجام سعی داشتن وضو واجب نمی باشد.
سعی نیز دارای مستحبات و همچنین احتمالات قابل توجهی در شک و مسائل متفرقه است که باید به منابع مربوطه رجوع شود.
پس از سعی، پنجمین عمل عمره تقصیر است که با چیدن قدری از موی سر وناخن با نیت خالص و اطاعت از دستور خدا انجام می شود.
تقصیر مکان خاصی ندارد هر چند هم اکنون در مکان مروه انجام می شود. در ضمن زمان تقصیر بعد از سعی و قبل از طواف نساء می باشد و با انجام این عمل است که اکثر محرمات احرام حلال می شود.
روابط زناشوئی یکی از محرمات احرام است که با تقصیر نیز حلال نمی شود و حرمت آن تا بعد از طواف نساء ادامه دارد.
تقصیر نیز دارای مسائل و جزئیاتی است. نظیر اینکه اگر کسی تقصیر نکرده باشد و در احرام باشد نمی تواند فرد دیگری را تقصیر و موی او را بچیند.
طواف نساء بعد از تقصیر و خروج کلی از محرمات انجام می شود لذا زائر بیت الله الحرام فقط طواف عمره را در حالت احرام انجام می دهد و طواف نساء خارج از احرام تلقی می شود . کیفیت این طواف و نماز آن نیز مانند طواف عمره و نماز آن است .فقط تفاوت در نیت آن است که به قصد طواف و نماز طواف نساء انجام می شود .
< شود. قصد به تفاوت است. مانند آن کیفیت . تلقی خارج دهد احرام حالت فقط الحرام الله بیت زائر لذا شود محرمات کلی خروج بعد نساء طواف نماز نیز این>
طواف نساء اختصاص به مردان ندارد و انجام آن بر تمام عمره گذاران اعم از مرد و زن؛ پسر و دختر؛ مجرد و متاهل واجب می باشد.
در این طواف نیز بایستی 7 مرتبه دور کعبه با همان آداب و اصول مربوطه چرخید.
این نماز نیز دو رکعت و با نیت نماز طواف نساء در پشت مقام ابراهیم خوانده می شود .
بدین ترتیب با تکمیل این 7 عمل، زائر بیت الله الحرام توفیق انجام عمره مفرده را یافته است.
اغلب فتاوی مبنی بر انجام عمرۀ مفرده در هر ماه قمری است. بعضا کمترین فاصله ممکن برای انجام عمره مجدد را 10 روز ذکر میکنند و یا کمتر از آن و یا در داخل یک ماه دو مرتبه و یا بیشتر انجام دادن را بقصد رجاء ( امید به قبولی ) عملی می دانند. در هر صورت برای انجام عمرة مفردة مکرر در مکه می توان به میقات های اهل مکه نظیر مسجد جعرانه ـ مسجد تنعیم ـ مسجد حدیبیه رفته و از آن جا احرام بست.